Страница 5606 из 5658 << < 5602 5603 5604 5605 5606 5607 5608 5609 5610 > >>
rehman | Salam! Bayram namazından evvel subh namazı qılınırmi?
Ответ / Cavab

Aleykumus-salam ve rahmatullahi ve berekatuh. Beli, bayram namazi gundelik vacib namazlari evez etmir ve bayram gunlerinde gundelik namazlar oz qaydasinda qilinmalidir. Hem de, bayram namazi adeten, seher Gunesh chixdiqdan chox sonra – saat 9-da ve ya 10-da qilinir. Bu vaxta qeder artiq subh namazi qilinmish olur.
Задан: 3 Январь, 2008 , Опубликовано: 3 Январь, 2008
REHMAN | SALAMU ELEYKUM. "SALATU SALAMIN SOZLERI NECEDIR"? SAG OLUN.
Ответ / Cavab

Aleykumus-salam ve rahmatullahi ve berekatuh. Peygambere salavat gondermeyin bir neche qaydasi var. Ba’zen mezhebinden asili olaraq, insanlar o hazrete ferqli shekilde salam gonderirler. Meselen, Hazret Muhammed Peygamberin (s) adini chekende, ehli-sunneden olanlar adeten “sallallahu aleyhi vesellem” (Allahin salavati ve salami ona olsun) demekle kifayetlenirler. Ba’zen ise, eksine, ehli-sunneden olanlar Peygamberin adindan sonra onun Ehli-beytine, heyat yoldashlarina ve sehabelerine salam gonderirler. (Esasen, xutbelerde ve dini kitablarin evvelinde bu cur ehateli salavata rast gelmek olar). Shialar ise bir qayda olaraq, Hazret Muhammed Peygamberin (s) adindan sonra “Sallallahu aleyhi ve alihi vesellem” deyirler (Allahin salavati ve salami olsun ona ve nesline). Bunlar Peygamberin adi chekilerken deyilmesi teleb olunan kelmelerdir. Chunki Qurani-kerimin “Ahzab” suresinde (aye 56) Allah muselmanlara emr edir ki, Peygambere salam yollasinlar: “Həqiqətən, Allah və Onun mələkləri Peyğəmbərə salavat göndərirlər. Ey iman gətirənlər! Siz də ona salavat göndərib layiqincə salamlayın!” Salavatin qaydasina gelince, sunni ve shia namazlarinin her ikisinde salavati soylemek vacib bilinib. Ehli-sunne namazinda salavatin metni daha genishdir: “Allâhümme salli ala Muhammedin ve alâ âli Muhammed, kemâ salleyte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrahim. İnneke hamîdün mecîd. Allâhümme bârik alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed, kemâ bârekte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrahim. İnneke hamîdün mecîd”. Terc.: “Ey Allahım! Muhammed'e ve nesline, İbrahim ve nesline salavât ettiyin kimi salavât et! Sen çox hamd edilen ve çox medh edilensen. Muhammed’e ve nesline, İbrahim ve nesline bereket verdiyin kimi bereket ver. Sen çox hamd edilen ve çox medh edilensen”. (Yeri gelmishken, salavatin mehz bu shekilde soylenmesinin vacibliyi barede “Sahih-ul-Buxari”, “Sahih-ul-Muslim”, “Sunen-un-Nesai”, “Sunenu-Ibn Mace” ve “Mustedrek-us-sahiheyn” kitablarinda bir neche hedis movcuddur). Shia namazlarinda teshehhud hissesinde Hazret Muhammedin (s) peygamberliyine shehadet verdikden sonra derhal bu cumle deyilir: “Allahumme salli ala Muhammedin ve ali-Muhammed”. Peygamberin (s), ona nece salavat gondermek barede bir tapshirigi vardir ki, onu burda qeyd edirik. Bu hedisden goruruk ki, Peygambere salavat gondererken, mutleq onun nesline (ali-Muhammede, ya’ni ma’sum imamlara) de salam gondermek lazimdir; eks halda, bu salavat naqis ve yarimchiq sayilar. Hetta shia mezhebine qarshi teessubkeshliyi ile sechilen Ibn Hecer Heysemi “es-Sevaiq-ul-muhriqe” kitabinda Peygamberin bele buyurdugunu neql edib: “Mene naqis salavat gondermeyin!” Sorushdular ki, naqis salavat nedir? O hazret buyurdu: “Naqis salavat odur ki, desinler: “Allahumme salli ala Muhammed (Allahim, senin salavatin olsun Muhammede)” ve bundan sonra sussunlar. Gerek salavat bele soylenilsin: “Allahumme salli ala Muhammed ve ala ali-Muhammed” (Allahim, senin salavatin olsun Muhammede ve Muhammedin nesline)!” (hedisin sonu). Bir daha tekrar edirik ki, sunni ve shia namazlarinin her ikisinde salavati soylemek vacib bilinib. Shafii mezhebinin banisi Imam Shafiinin bu barede 4 misraliq gozel bir sheri vardir ki, onun tercumesi beledir: “Ey Allah Resulunun Ehli-Beyti! Sizi sevmeyi Allah-teala nazil etdiyi Quranda vacib buyurub. Sizin uca meqaminizin subutu kimi bu yeter ki, Her kim namazda Size salavat gondermese, namazi qabul olmaz”.
Задан: 3 Январь, 2008 , Опубликовано: 3 Январь, 2008
Samir777 | Salam. Nard oynamaq gunahdirmi (pulsuz)? Gunahdirsa, neye gore? Evvelceden minnetdaram.
Ответ / Cavab

Aleykumus-salam ve rahmatullahi ve berekatuh. Islam alimlerinin ekseriyyeti nerd, kart ve s. bu kimi oyunlari her hansi novle oynamagi haram bilirler (ister pulla olsun, isterse de pulsuz). Ba’zi alimler (esasen, qedim muctehidler) hatta shahmati da haram saymishlar. Lakin muasir alimlerin choxusu shahmati oyun yarishmasi olaraq qabul edir, udub-uduzma sherti olmadan (ya’ni “stavka”siz) oynamagi caiz bilirler. Hatta shahmat musabiqelerinde ishtirak edib, sponsor terefinden tayin edilmish mukafati udmaga da icaze verirler. Lakin nerd oyunu bu qisimden deyil. Chunki shahmat insanin intellektine, shuuruna, bacarigina esaslanir ve her hansi gedishi etmeyi insane sechir. Lakin nerdde gedishi insan sechmir, zer ne “verirse”, onu oynayir. Ona gore de, bu oyun agil ve mentiqe deyil, sirf tesadufe esaslanir ve onunla meshgul olmaq insanin intellektinin inkishafina yardim gostermir.
Задан: 2 Январь, 2008 , Опубликовано: 2 Январь, 2008
ibn Ali | Asssalam aleykum. Ilk once sualin cavabina gore teshekkurumu bildirirem. Zehmet olmasa, mene Imam Cafer Sadiqin (a) fiqh ve yaxud diger kitablarinin adini chekerdiniz. Imamdan (a) bize hansi kitablar yadigar qalib? Chox sag olun.
Ответ / Cavab

Aleykumus-salam ve rahmatullahi ve berekatuh. Imam Caferi-Sadiqin (a) yazili shekilde hazirladigi ve ya sehabelerine diqte etdiyi eserlerden ba’zileri gunumuzde chox meshhurdur. Lakin ustunden xeyli muddet kechdiyi uchun, bu eserlerin bir hissesinin heqiqieten Imama aid olub-olmamasi alimler arasinda shubhe dogurur. Tedqiqiatchilar hemin eserlerin ba’zilerinin Imam Sadiqe (a) aid oldugunu shubhe altinda qoymushlar. Imam Cafer Sadiqe (a) aid edilen en meshhur eserler (shifahi soylediyi hedislerden elave) bunlardir: 1. Imam Sadiqin (a) oz sadiq sehabesi Mufazzel ibn Omer Cu’fiye diqte edib yazdirdigi “Tovhidi-Mufazzel” risalesi. Bu risale 4 hisseden ibaretdir. Birinci hissede kainatin yaradilishindaki mocuzeler, habele, insanin oz qurulushundaki hikmetler achiqlanir ve butun bunlarin Allah terefinden yaradildigi vurgulanir. Ikinci hissede heyvanlar aleminin, uchuncu hissede ise bitkilerin qeribe xususiyyetleri sadalanir ve bunlarin ozbashina yarana bileceyinin qeyri-mumkun olmasi gosterilir. Dorduncu hissede ise dunyada bash veren ba’zi hadiselerin – tebii felaketlerin, xesteliklerin, olumun, insana uz veren belalarin hikmeti achiqlanir ve deyilir ki, butun bunlar ilahi hikmete uygun olaraq bash verir. Belelikle, bu kitab Allahin varligini ve vahidliyini subut edir, kainatin guya ozbashina yarandigini iddia eden materialistlere (o zamanlar bele insanlara “dehriler” deyirdiler) tutarli cavab verir. 2. En moteber shia menbelerinden sayilan “El-Kafi”nin sonuncu bolumu olan “Rovze”nin birinci hedisi Imam Sadiqin (a) oz terefdarlarina (shialara) unvanladigi genish hecmli mektubdan ibaretdir. Bu mektubda Imamin nesihet ve tovsiyeleri oz eksini tapib. 3. Imam Sadiqin (a) Abdullah Necashi adli shexse mektubu. Ba’zi tedqiqatchilar bu mektubu Imamin oz qeleminden chixan yegane heqiqi eser sayirlar ve deyirler ki, butun diger mektub ve risaleleri o hazret ozu shexsen yazmamish, diqte etmishdir. 4. Imam Sadiqe (a) aid edilen “Ihliylece” risalesi. Bu risalede Imamin hind filosoflari ile tovhid baresinde elmi mubahiseleri eks olunub. 5. “Misbah-ush-sheria”. Bu kitab hormetli alim Ahmedaga Ahmedov terefinden azerbaycan diline tercume edilmish ve chap olunmushdur. Lakin Ellame Meclisi, Sheyx Hurr kimi mohterem alimler bu kitabin Imama aidliyi fikrine etiraz etmishler. 6. Sheyx Saduqun “Xisal” kitabinda revayet edilmish, fiqh ve kelam meselelerine hasr olunmush risale (revayetchi A’meshden neql olunur). 7. “Tuhef-ul-uqul” kitabinda Imam Sadiqden (a) revayet edilen, xumsun vacibliyi qenimetler barede risale ve s. P.S. Axirinci mektubun turkce tercumesini internetden tapdiq. Onun unvanini Size gonderirik. Lakin tercumenin orijinala ne qeder uygun olduguna zemanet vermirik: http://gadir.free.fr/sit%20dosy/kit/Tuhef'ul_ukul/340.htm
Задан: 2 Январь, 2008 , Опубликовано: 2 Январь, 2008
ALLAH qulu | Essalamu aleykum. Menim bele bir sualim var, meni chox narahat edir. Chox vaxtlar “sen ALLAH, bunu ele” ve yaxud da “sen ALLAHIN adi, filen sozu de, filen ishi ele” kimi sozlerle insan qarshilashir. Amma ele olur ki, ya insan bunu etmek istemir, ya bu, Islamin qanunlarina ziddir, ya da bashqa sebebden. Men bilmek isterdim ki, eger kimse mene ALLAHIN adini verirse, men bu ishi mutleq etmeliyem, ya eger Islama zidd olsa etmeye de bilerem? Sizden artig derecede xahish edirem, bu suala etrafli cavab veresiniz, chunki meni chox narahat edir. Size oz derin teshekkurumu bildirirem, hormetli Islam az. ALLAH komeyiniz olsun. Hormetle: ALLAH qulu.
Ответ / Cavab

Aleykumus-salam ve rahmatullahi ve berekatuh. Islam menbelerinden aydin olur ki, insan, ona and verilerek bir ishi etmesi xahish olunsa, hemin xahishi yerine yetirmeye borclu deyil. Herchend ki, and veren adamin konlunu qirmamaq xatirine, dediyi ishi etmek daha yaxshidir. Amma elbette ki, bu ish Islamin ziddinedirse, yaxud adamin menafeyine ve halal maraqlarina zidd gelirse, onu icra etmek olmaz. Umumiyyetle, bu andin dini baximdan ciddi deyeri yoxdur. Ashagida teqdim etdiyimiz hedisden gorunur ki, bele and veren shexsin boynuna mes’uliyyet gelmir. Demek, bu, and sayilmir. Eger and veren adam mes’uliyyet dashimirsa, demeli, and verilen adam da mes’uliyyet dashimir. Dediklerimize subut uchun, bir hedisi teqdim edirik: Hafs adli sehabe Imam Sadiqden (a) sorushdu: “Bir nefer oz din qardashina (bir ishi etmek barede) and verir; bunun hokmu nedir?”. Imam cavab verdi: “And verenin ohdesinde hech ne yoxdur (ne gunahi, ne de vezifesi var), chunki o adam sadece olaraq isteyib ki, qardashina ikram etsin”. (“El-Kafi”, cild 7, seh. 462). Bu hedis bir adamin, onun sufresinden yemek yemesi ve ya hediyyesini qabul etmesi barede bashqasina and vermesine aiddir.
Задан: 2 Январь, 2008 , Опубликовано: 2 Январь, 2008
Mohsin | Bismillah. Salamun aleykum ve rehmetullah.(teqlidim merhum Fazil Lankarani). 1) Kishi ve qadin ayrilirlar. Bunlara telaq oxunur. Ele olur ki, yeniden barishirlar. Qadinin idde muddeti 1 heyz vaxti qeder olur. Ya’ni telaq oxunandan sonra qadin bir defe heyz olur ve barishdiqlari uchun yeniden daimi kebin oxunur bunlara. Sual budur ki, bu kebin halal sayilirmi? Onlar bir-birine halaldirlarmi? Oxumushdum ki, eger idde muddeti gozlenilmeden kebin oxunarsa, qadin ve kishi bir-birlerine ebedi haram olurlar. Ve 1 heyz vaxti idde caizdirmi bele olan halda? Qeyd: Eger bu insanlarin kebini batildirse, birge yashamaqlarina son vermelidirlermi? Ve qadin ne qeder iddeden sonra (kebin batildirse, zinadir; - bele olan halda iddesi ne qederdir?) kebin ede biler? 2) Bir kes aileli qadinla zina etmishdirse (tovbekar olana qeder), onun tovbesinin cubrani necedir? Yani o emelin pisliyini (tovbeden sonra) apara bilecek emel hansidir? 3) Namaz qilmaga teze bashlayanda mene namazi telim eden qardash
Ответ / Cavab

Aleykumus-salam ve rahmatullahi ve berekatuh. 1. Ric’i talaqda qadinin iddesi bitmezden evvel kishinin ona qayitmasi caizdir. Ya’ni idde muddeti bitmezden evvel kishi qayidarsa, kebini tezelemek lazim deyil. Yox, eger iddeden sonra qayitsa, yeniden kebin oxunmalidir. Siz dediyiniz veziyyetde, eger kishi idde muddetinde qayidib, ustelik kebin de oxuyubsa, gunahi yoxdur. Olsa-olsa ikinci kebin batil sayilacaq, amma birinci kebin oz quvvesinde qalir ve ric’i talaq da oz qaydasinda edildiyi uchun, sheriete zidd olan bir shey yoxdur. Onlarin birlikde er-arvad kimi yashamalarinin sheriet baximindan manechiliyi yoxdur. Subut olaraq, merhum Ayetullah-ul-uzma Lenkeraninin risalesinden hemin meseleni Size gonderirik. Fetvanin sonundaki soze diqqet yetirin: “qadın iddədə olduğu vaxta qədər kişi ona qayıda bilər”. Məsələ: 2590. Bain təlaqı budur ki, təlaqdan sonra kişinin öz arvadına qayıtmaq haqqı olmasın. Yə’ni, əqd oxunmadan onu arvad kimi qəbul edə bilməsin. Bu beş qismdir: 1- 9 yaşı tamam olmayan qadının təlaqı; 2- Yaisə olan qadının təlaqı; 3- Ərinin əqddən sonra yaxınlıq etmədiyi qadının təlaqı; 4- Üç dəfə təlaq verilən qadının üçüncü təlaqı; 5- Xül’i və mübarat təlaqı. (Bunların hökmləri sonradan deyiləcək.) Bunlardan başqa yerdə qalanları ric’i təlaqdır ki, təlaqdan sonra, qadın iddədə olduğu vaxta qədər kişi ona qayıda bilər (yə’ni təlaq niyyətindən dönə bilər). http://www.lankarani.org/azr/res/090.htm P.S. Kishi basqa kishinin boshadigi ve iddesi qurtarmamish qadinla kebin kesdirse, kebin batildir ve onlar bir-birine ebedi haram olurlar (muayyen shertler daxilinde). 2. Bu halda semimi qelbden tovbe etmesi kifayetdir. Eger istese, bashqa ameller de ede biler: meselen, imkani chatan qeder keffare versin. Amma bu, vacib deyil. 3. Sizin qildiginiz namazda noqsan yoxdur. Chunki merhum Ayetullah Lenkerani tesbihati-erbaani 3 defe oxumagi ehtiyati-vacib kimi buyurmushdur. Teqlid hokmlerinde yazilanlara uygun olaraq, muctehid bir meselede ehtiyati-vacib buyursa, insan istese ya hemin ehtiyata amel eder, ya da bashqa merceyi-teqlidin (ya’ni teqlid etdiyi muctehidden az, amma qalan muctehidlerden chox savadli olan muctehidin) fetvasina amel eder. Siz de zamanin merceyi-teqlidlerinden olan Ayetullah Sistaninin fetvasina amel etmisiniz. Burada sheriete zidd olan hech ne yoxdur, qildiginiz namazlar sahihdir ve qezaya ehtiyaci yoxdur. 4. Yuxarida qeyd etdik ki, qildiginiz namazlari qeza etmeye ehtiyac yoxdur. Amma umumilikde qeza namazinin hokmu budur ki, onlarin sayinda shekkiniz varsa, en ashagi heddi goturmeniz kifayetdir. Ayetullah Lenkeraninin risalesinden məsələ 1404: Əgər bir kəsin bir neçə namazı qəzaya getsə və onların sayını (məsələn, dörd, yaxud beş dənə olduğunu) bilməsə, bu halda az miqdarın qəzasını qılsa, kifayətdir. Lakin ehtiyat-vacib budur ki, əgər əvvəllər sayını bilib sonra unudubsa, çox tərəfi yerinə yetirsin. http://www.lankarani.org/azr/res/054.htm 5. “Ingilis casusunun xatireleri” kitabinin heqiqeten hemin dovrde Arabistanda casusluq eden ve Muhammad ibn Abdulvahhabla dostlugu olan shexs terefinden yazildigi tam subuta yetmeyib. Choxlari bu kitaba qondarma eser kimi baxir. Heqiqeten, ba’zen her hansi eqideni subut etmek xatirine saxta kitablar yazila biler. Esas mesele bu kitabin senedinin dogru olub-olmamasi deyil. Esas odur ki, kitab o dovrun siyasi menzeresini kifayet qeder duzgun eks etdirir. Muhammad ibn Abdulvahhab ingilis casusunun tesiri atinda olubsa da-olmayibsa da, bu shox sheyi deyishmez. Vehhabiler kimden ilhamlaniblarsa, ferqi yoxdur - onlarin tarixdeki rolu oldugu kimi qalir. “Ingilis casusunun xatireleri” kitabinin saxta olmasi ne zamansa subuta yetirilmish olsa bele, bu, ne achiq fikirli muselmanlarin vehhabilere munasibetini deyishdirecek, ne de vehhabilerin bu gune kimi davam eden cinayetlerine haqq qazandiracaq.
Задан: 2 Январь, 2008 , Опубликовано: 2 Январь, 2008
Nazim | Essalamu aleykum ve rehmetullahi ve berekatuh. Xahish edirem mene etrafli cavab verin: Menim nenem babamin xesteliyi chixdigi ucun bir muddet namaz qilmadi. Chunku xestexanada qalirdi ve orada imkan hech cure yox idi. Indi hal-hazirda ALLAHIN komekliyi ile babam yaxshi oldu ve nenem yeniden namaz qilmaga bashladi, amma evvelki namazlarinin qezalarini qilmadi. Evvelki qezalarini qilmaga mecburdurmu? Ve bir de ki, neneme gunah yazilibmi?
Ответ / Cavab

Aleykumus-salam ve rahmatullahi ve berekatuh. Insan her bir sheraitde gundelik namazlarini qilmalidir. Hetta xeste olan, ayaq uste dura bilmeyen shexslerin de namaz qilmalari uchun sherietimizde guzeshtler nezerde tutulub. Neneniz xestexanada imkan cherchivesinde namazlari qilmali idi. Eger destemaz almaga hech cur su ve sherait tapmirdisa, torpaqla teyemmum ala bilerdi. Ele babanizin yatdigi palatada (eger bashqa namehrem yoxdursa) yere temiz parcha salib namaz qilmaq mumkun idi. Hetta hech cur sherait olmadiqda, ishare ile namaz qilmaga icaze verilir. Madam ki, namazlarini qilmayib, mutleq qeza etmelidir. Namazi bir neche gunluk terk etdiyine gore Allah onun gunahini bagishlayar inshaALLAH.
Задан: 2 Январь, 2008 , Опубликовано: 2 Январь, 2008
Emin | Salamun eleykum, qaradshlar. Men bilmek isderdim ki, toyda araq vermek olar ya yox. Toyda eger araq varsa, orada oturmaq olar ya yox. Saq olun.
Ответ / Cavab

Aleykumus-salam ve rahmatullahi ve berekatuh. Eyni mezmunlu suala defelerle cavab vermishik, yene tekrar edirik: Spirtli ichki ichilen meclislerde ishtirak etmek, - eger hemin meclisin bir uzvu kimi gorunurse – haramdir. Toy ve shadliq meclislerinde qonaqlara araq teklif etmek boyuk gunahlardan biridir. Ozunuz tesevvur edin: toyda insanlar beyle gelini tebrik edir, onlara xoshbaxtliq dileyir, kelmebashi soyleyirler: “Allah mubarek elesin!”. Elinde araq qedehi tutmush bir insanin “Allah mubarek elesin” demesi gulmelidir, yoxsa aglamali? Toyda hami yeni qurulan ailenin xeyir-bereketli, xoshbaxt olmasini arzulayir. Eger onlarin aile qurmalarinin bunovresi Allahin neces (murdar) adlandirdigi araqla qoyulursa, eger bu ailenin ilk gunu araqla qeyd edilirse, geLecekde hansi xeyir-bereketi, ruzini ve xoshbaxtligi gozlemek olar?
Задан: 2 Январь, 2008 , Опубликовано: 2 Январь, 2008
Nizami | Hormetli kollektiv.Bu sayti yaratdiginiza gore size oz teshekkurumu bildirirem.Xahish edirem menim bur sualimi cavablandirasiniz.. Boshanma zamani qanuna gore ushaq anasinda qalmalidir.Sheriete gore ushagindan ayri yashayan atanin ushaq uzerinde hansi huquqlari var? bu zaman arvad kecmish erinin icazesi olmadan ushaq baresinde hansi tedbirleri gore bilmez.Eyer hemin qadin bashqasina ere getse ushagin dogma atasi ile ogey atasi arasinda selahiyyet baximindan kime ustunluk verilir?
Ответ / Cavab

Задан: 1 Январь, 2008 , Опубликовано: 1 Январь, 2008
Ulduz | Salam. Xahish edirem bu zikr ve duanin azerbaycan diline tercumesini vererdiz: "La havle ve la quvvete illa billahil alliyil azim", "rebbi la tezerni ferden ve ente xeyrul varisin". Chox sag olun.
Ответ / Cavab

Aleykumus-salam ve rahmatullahi ve berekatuh. Duanin tercumesi beledir: “Uca ve ezemetli Allahdan savayi hech kimde guc ve qudret yoxdur”. “Ey rebbim, meni tenha buraxma! Sen en yaxshi varissen” (burada varis – ebedi musahib, hemishelik yoldash menasindadir).
Задан: 1 Январь, 2008 , Опубликовано: 1 Январь, 2008
aynur | Salam aleykum. Proshu otvetit na takoy vopros: mojet li mujchina v svyazi s segodnyashnimi usloviyami (revnost pervoy jeni) otnasitsya ko vtoroy ne spravedlivo, unijat ee? Spasibo za otvet zaranee.
Ответ / Cavab

Aleykumus-salam ve rahmatullahi ve berekatuh. В Священном Коране мужчинам разрешается иметь более одной жены только в том случае если он способен соблюдать справедливость в отношении всех жен, включая справедливое отношение в вопросах материального обеспечения, теплоты отношений и уважения, интимной жизни. Ни под каким предлогом, в том числе и под предлогом ревности первой жены, мужчина не имеет права унижать и оскорблять, выказывать унизительное отношении к одному их жен.
Задан: 1 Январь, 2008 , Опубликовано: 1 Январь, 2008
Ulduz | Salam. Qadin eger namaz qilandirsa, yoldashiyla her hansi bir ichki olan meclise gedirse, onda orda stol arxasinda otura bilermi? Yaxud toylarin choxunda masada ichki olur. Buna gore gerek onda hech bir meclise getmesin? Ne de ki hech kim qadinin xetrine masadan ichkini goturesi deyil. Bu zaman qadin ne etmelidir? Menim hetta atam, emim hamisi ichki ichendir. Onda gerek men hech bir qonaqliqda atam evine de getmeyim?
Ответ / Cavab

Aleykumus-salam ve rahmatullahi ve berekatuh. Biz bu saytda sherietin hokmlerini yaziriq. Sherietin hokmu, alimlerin fetvasi budur ki, ichki ichilen ve her hansi bashqa haram ish gorulen meclisde, hemin meclisin bir uzvu kimi sayilacaq shekilde oturmaq HARAMDIR. Bizim bu fetvani deyishdirmek selahiyyetimiz yoxdur. Deyilene amel edib-etmemek artiq her kesin oz vicdan ve iman ishidir.
Задан: 1 Январь, 2008 , Опубликовано: 1 Январь, 2008
VEFA | Salam. Men ozum namaz qiliram, ancaq menim yoldashim namaz qilan deyil. O esasen yeyib-ichmeyi xoshlayan adamdir. Men hech cure onu bu yoldan chekindire bilmirem. Xoshuma gelmir ki, o eve her gun ichkili gelsin. Chox uzr steyirem, mene yaxinlashmaq isteyende ozumden asili olmadan ichkinin qoxusuna, ayiqbash olmadigina gore etiraz edirem, ele bilirem ki, o spirt mene de kechecek. Buna gore de dalashiriq. Ancaq bir yandan da bilirem ki, ne olur-olsun, qadin oz heyat yoldashina etiraz etmemeli, onu razi salmamish yuxuya getmemelidir. Butun bunlar meni chox incitdiyi uchun, ona yaxshi davrana bilmirem. Men gunahmi edirem? Chox aglayiram, ne edeceyimi bilmirem, her namazda Allaha dua edirem, ancaq cox pessimist olmusham. Men ne ede bilerem? Onu ichki, siqaret, kef meclislerinden nece uzaqlashdirmaq olar?
Ответ / Cavab

Aleykumus-salam ve rahmatullahi ve berekatuh. Veziyyetinize aciyiriq ve Allahdan Sizin uchun yardim isteyirik. Lakin bir meselede narahat olmaga deymez. Duzdur, Islam dininde qadin oz erinin cinsi telebatini yerine yetirmeye chalishmalidir. Lakin evvela, bu hech de o demek deyil ki, qadin her zaman, uzrlu sebeb olsa bele, kishini qabul etmelidir. Qadin da insandir ve onun da oz qelbi ve duygulari vardir. Nece ki, kishi cinsi yaxinligi her vaxt deyil, muayyen vaxtlarda arzu edir, qadin da eynile hemin qaydada, ba'zi vaxtlar yaxinliga hazir olmaya biler. Meselen, yorgun olanda, yungul xestelenende (bashi agriyanda ve s.), psixoloji gerginliyi varsa, yaxud sadece olaraq, bu gun cinsi elaqeye hevesi yoxdursa. Bele olan halda, kishi ona qarshi anlashiqli davranmali ve veziyyetini basha dushmelidir. Oz huququndan istifade ederek, uygun olmayan vaxtlarda qadini cinsi yaxinliga mecbur eden kishinin bu yaxinliqdan lazimi hezz ala bileceyine de inanmiriq. Umumiyyetle, Islam qadina kishinin telebatini odemeli oldugunu xatirlatmaqla yanashi, ona hissiyyatsiz bir mashin ve robot kimi baxmagi da qadagan edir. Kishinin istediyi vaxt oz qadinindan hezz ala bilmek huququndan danisharken, bunu unutmayaq ki, bu huquq, Allahin qanunlarini achiq-ashkar ve kobud shekilde pozan kishilere aid deyil. Nece ola biler ki, kishi Allahin haram buyurdugu aragi ichir, amma Allahin ona verdiyi huquqdan istifade edir?! Sherabxor kishi bu huququnu itirmish sayilir. Ona gore de, erinize bu barede etiraz etdikde vicdan ezabi chekmeye deymez. Lakin yene de ailenizi qorumaq xatirine, kobudluq etmemek, kishini acilamamaq, bu huququ itirdiyini ona elan etmemek ve radikal hereketlerden bacardiqca chekinmek meslehetdir. Siz erinizle ne qeder mehriban olmaga chalishsaniz, o da bir o qeder Size eyni mehrinabliqla cavab verer ve bu zaman onu islah etmek, duz yola getirmeh shansi qazanmish olarsiniz. Elave olaraq bunu da xatirladiriq ki, sherietimiz ichkili halda yaxinliq edib, ushaq yaratmagi hedsiz pis hereket sayir. Eger ushagin esasi haramla qoyulursa, onun geleceyinden ne gozlemek olar?
Задан: 1 Январь, 2008 , Опубликовано: 1 Январь, 2008
cahil insan | Salamu aleykum! Size iki sualim var, cavablandirsaniz minnetdar olaram. ALLAH RAZİ OLSUN. 1) Burclere inanmaq duzdur, yoxsa gunahdir? 2) Hacet namazi nece olur?
Ответ / Cavab

Aleykumus-salam ve rahmatullahi ve berekatuh. 1. Islam dini astronomiya elmini yuksek qiymetlendirir ve bu elmle meshgul olmagi musbet qarshilayir. Chunki semada bash veren real astronomic hadiselerin insan heyatinda boyuk tesiri vardir. Meselen, ele Ramazan ayinin gelishi meselesini goturek. Astronomik hesabatlarla Ayin hansi gunler gorune bileceyi ehtimali ve semanin hansi hissesinde, hansi saatda goruneceyi ta’yin edilir. Yaxud qibleni tapmaq uchun semadaki ulduzlarin yerleshmesinden istifade edirler. Yolda azib qalmish insanlar chox vaxt cehetleri uldualara esasen tayin edirler. Yaxin gelecekde havanin nece olacagini metereoloji hesabatlarla teyin etmek insanin gundelik heyatina, ekin-bichin ve s. meselelere komek edir. Namaz vaxtlari da astronomik hesabatlarin sayesinde elde edilir. Butun bunlar uchun ema cisimlerini oyrenmeye Islam dini icaze verir. Bu deyilenler astronomiya elmie aiddir. Amma ba’zi insanlarin meshgul oldugu astrologiya elmi bunlari deyil, bashqa meseleleri ehate edir. Astrologiyada burclerin ve ulduzlarin guya insan heyatina tesir etmesi, her kesin bextinin semadaki ulduzundan asili olmasi, her bir hereket uchun xeyirli ve nehs gunlerin olmasi kimi fikirlere inam vardir. Islam dini be meselelerin hech birinin esasi olmadigini vurgulayir. Burclere inanmaq hem insanin eqidesini korlayir (son me’nada onu shirke aparib chixarir), hem de diqqetini daha muhum meselelerden uzaqlashdirir, vaxtini alir. Duzdur, ba’zi muselman menbelerinde burclerle bagli chox mehdud seviyyede malumatlara rast gelmek olur. Meselen, Ay Eqreb burcunde olarken kebin kesdirmek ve s. ishler ugursuz sayilir. Laki Islam alimlerinin bu meseleye munasibeti eyni deyildir, ba’zileri hetta bu seviyyede de burclere inami redd edirler. Burclerle bagli Hazret Alinin (a) “Nehc-ul-belage”sinden bir maraqli hadiseni ve Hazretin bu meseleye munasibetini Size teqdim edirik. (Hedisin rusca tercumesi verilir). ХУТБА 79 Его Светлость произнес ее в обращении к некоторым из своих сподвижников, когда он призвал их выступить маршем на хариджитов, и один из них сказал ему: “если выступишь ты, о, Повелитель Верующих, в это время, я боюсь, что ты не достигнешь успеха в достижении задуманного”, и сказал он это, основываясь на знании астрологии, на что Повелитель Верующих - да будет над ним мир - сказал: «Ты полагаешь, что можешь указать на тот час, в который если кто выступает, удалена будет от него всякая напасть? И ты предостерегаешь от часа, в который, если кто выступит, напасть будет для него неизбежна? Кто засвидетельствует истинность этих твоих слов, тот возведет ложь на Коран, и превознесется над тем, чтобы искать помощи у Аллаха в достижении желаемого и устранении нежелаемого. И следует из этих слов твоих, что поступающему по-твоему следует возносить хвалу тебе, нежели своему Господу, поскольку ты - по твоему разумению - был тем, кто указал ему на наступление благополучного часа, когда тот будет в безопасности от бедствия!» Тогда Повелитель Верующих обратился к людям и сказал: «О, люди, остерегайтесь изучения звезд, кроме как в том, что помогает вам проложить путь по суше или по морю, поскольку это ведет вас к жречеству, а астролог подобен жрецу, а жрец подобен магу, а маг - подобен неверному (кафиру)! А кафир - пребывает в огне! Выступайте же с именем Аллаха!». 2. Hacet namazinin qilinma qaydasi barede qisaca olaraq bunlari deyirik: Hacet namazi insanin arzu-niyyetinin heyata kechmesi uchun qilinir. Bu namazi her kes istediyi shekilde qila biler. Isteseniz, adi subh namazi kimi 2 ruketlik namaz qilin, isteseniz, 4 ruketlik (gunorta namazi qaydasinda). Hevesiniz ve isteyiniz olsa, 100 namaz de qila bilersiniz (heresi 2 ruket ve ya 4 ruket olmaqla). Qunutda niyyetinizi soyleyin (ana dilinde soyleseniz kifayetdir). Elbette, Peygamberden ve imamlardan hacet namazinin meslehet gorulen formasi barede hedisler vardir. Amma bunlarda gosterilen namaz novleri ve oxunan dualar ferqli-ferqlidir. Namazin qunutunda oxunmasi meslehet bilinen dualarin ekseriyyeti uzundur. Ona gore de, yuxarida deiyimiz kimi, oz usteyinize uygun olaraq hacet namazi qilin. Allah qabul etsin!
Задан: 1 Январь, 2008 , Опубликовано: 1 Январь, 2008
Ya Zehra | Salamu aleykum! Teberruk ne demekdir?
Ответ / Cavab

Aleykumus-salam ve rahmatullahi ve berekatuh. “Teberruk” – hal-hazirda her hansi muqaddes bir yerden getirilmish eshyaya, ya da muqaddes bir shexsin eli deymish eshyaya deyilir. Ba’zen insanlar ziyaretgahdan qayidanda oradan ozleri ile teberruk olaraq ya parcha, ya da konfet, qend, halva-chorek ve s. getiriler. Sonar bu teberruku eger yemelidirse, yeyirler ve ureklerinde olan niyyetin heyata kechmesi uchun dua edirler. Sair eshyalari da ya ozleri ile gezdirir, ya da evde qoyurlar ki, ev bereketli olsun (ele “teberruk” sozu de “bereket” ve “mubarek” sozleri ile eyni kokdendir). Teberrukden istifade etmeyin – muayyen shertler daxilinde – ziyani yoxdur. Amma gerek teberruk insani shirke – Allaha sherik qoshmaga aoarib chixarmasin. Eger insan teberrukun ozbashina ve musteqil olaraq ona komek edeceyine ve problemlerini hell edeceyine inansa, demek teberruku Allaha sherik qoshmushdur. Chunki bu ishleri yalniz Allah gore biler. Amma eger insan hemin teberruku muqades yerin ve ya muqaddes adamin yadigari kimi saxlasa, o eshyaya gosterdiyi hormet xatirine Allahin ona yardim edeceyine inansa, bunun gunahi yoxdur. Tarixden ma’lumdur ki, hetta Hazret Muhammed Peygamberin (s) zamaninda muselmanlar o hazrete mexsus muxtelif eshyalari teberruk kimi saxlayirdilar. Meselen, bu gun de Hazret Muhammed Peygamberin (s) sachlari, saqqalinin tukleri, ebasi ve s. ashyalari muzeylerde qorunur. Bu eshyalar vaxtile ayri-ayri shexslerde, yaxud ailelerde teberruk kimi saxlanirdi. Hazret ozu de ba’zen ebasini, koyneyini sehabelerine hediyye edirdi. Muqaddes imamlar da eyinlerindeki ebani chixarib sehabelere ve onlar baresinde sher deyen shairlere hediyye kimi verirdiler. Hemi shexsler de bu eshyalari teberruk kimi saxlayirdilar. Bazen hemin ebalari tike-tike dograyib insanlara paylayirdilar. Bu il de her il oldugu kimi, Ka’benin qizili saplarla ishlenmish ipek ortuyu (kisvet) deyishdirilerken, kohne ortuk dogranib, muselmanlar arasinda paylanildi. Hedislerden ma’lumdur ki, sehabeler Peygamberin destemaz suyundan teberruk kimi ichirmishler. Hetta Peygamber oz agzinin suyundan (tupurceyinden) ba’zi xestelikler ve belalar zamani shifa ve teberruk kimi sehabelere surturmush. Meselen, Xeyber savashi zamani Hazret Alinin (a) agriyan gozlerine Peygamberin oz agiz suyundan surtmesi ve Alinin (a) gozlerinin sagalmasi meshhurdur. Ashagida meshhur hedis menbelerinden olan “Sahihi-Buxari”den bir niche hedisin metnini (turkce tercumesini) diqqetinize chatdiririq: 1 - Ebû Mûsâ el-Eş'arî şöyle demiştir: Peygamber (Tâif seferinden dönüşünde) Mekke ile Medine arasında Cı'râne mev¬kiine inerken, ben Peygamber'in yanında bulunuyordum. Beraberinde Bilâl de vardı. Bu sırada Peygamber'e bir bedevi geldi ve: - Bana verdiğin va'di hâlâ yerine getirmeyecek misin? dedi. Peygamber de ona; - "(Ganîmet taksiminin yakınlığıyle yâhud sabra karşılık büyük sevâbla) seni müjdelerim" buyurdu. Çöl Arabi: - "Sevin, müjdelen" sözlerini bana çok söyledin, dedi. Bunun üzerine Peygamber öfkelenmiş bir kimse hey'etinde Ebû Mûsâ ile Bilâl'e döndü de: - "Bu bedevi verdiğim müjdeyi reddetti, onu sizler kabul edi¬niz!" buyurdu. Ebû Mûsâ ile Bilâl de: - Kabul ettik, dediler. Bundan sonra Peygamber içi su dolu bir bardak, yânı küçük bir kap istedi. Bu kap içinde ellerini ve yüzünü yıkadı. Ağzındaki bir mik-dâr suyu da bunun içine püskürdü. Sonra Ebû Mûsâ ile Bilâl'e: - "Bu sudan içiniz, bunu yüzleriniz ve göğüsleriniz üzerine bo¬şaltınız ve sevininiz!" buyurdu. Onlar da su kabını aldılar ve Peygamber'in emrettiği işleri yap¬tılar. Bu sırada Peygamber'in zevcesi Ümmü Seleme, perde arkasın¬dan: - Şu sudan ananıza da ikram edin! diye seslendi. Onlar da bu sudan arta kalan bir kısmı da Ümmü Seleme'ye ik¬ram ettiler (“Sahihi-Buxari”, “Kitab-ul-megazi”, “Taif gazvesi” babi, hedis N 4328). 2 - Bize Ebû Cuheyfe şöyle demiştir: Ben Rasûlullah'ı ırmızı sahtiyandan yapılmış bir kubbe içinde gördüm. Ve Bilâl'ı de gördüm ki, o, Rasûlullah'm abdest alacağı suyunu aldı. İnsanları da gördüm ki, (Peygamberdin kullandığı) abdest suyuna doğru koşu¬yorlardı. O sudan kimin eline bir şey değdiyse (teberrük için) üzerine sürdü. Ondan birşey elde edemeyen ise arkadaşının elindeki ıslaklık¬tan aldı... (“Sahihi-Buxari”, “Kitab-us-salat”, “Qirmizi paltarda namaz qilmaq” babi, hedis N 376). 3 - İbn Sîrîn şöyle demiştir: Ben Abîde'ye: Yanımızda Peygamber'in saçından bir mıkdâr vardır, biz onu Enes tarafından yâhud Enes'in ailesi tarafından elde etmiştik, dedim. Bunun üzerine Abîde: Yanımda, Peygamber'den bir tek saç telinin bulunması muhakkak bana dünyâdan ve dünyâdaki şeylerden daha sevim¬lidir, dedi. (“Sahihi-Buxari”, “Kitab-ul-vuzu”, “Insan sachina toxunmush suyun hokmu” babi, hedis N 170). 4 - Bize Abbâd İbnu Avn'dan; o da Ibnu Sîrîn'den; o da Enes'ten tahdîs etti. (O şöyle demiştir): RasûluIlah (Vedâ Haccı'nda) başını tıraş ettiği zaman saçından en evvel alan Ebû Talha idi . (“Sahihi-Buxari”, “Kitab-ul-vuzu”, “Insan sachina toxunmush suyun hokmu” babi, hedis N 171). Elbette, bu movzuda hedisler choxdur, biz burada bu qederini saymaqla kifayetlenirik.
Задан: 1 Январь, 2008 , Опубликовано: 1 Январь, 2008
Cahil insan | Es-salamu aleykum! Hezreti Meryem (ə) Hezreti İmranin (ə) qizidir? Ve yaxud İsa (ə) Hezreti İmranin (ə) qız nevesidir? Evvelceden cavabiniza gore teshekkur edirem.
Ответ / Cavab

Aleykumus-salam ve rahmatullahi ve berekatuh. Ba’zi tefsirchiler “Tehrim” suresinin sonuncu ayesindeki “Imranin qizi Meryem” ifadesini sherh ederken, ayede Hazret Musa Peygamberin (a) atasi Imrandan sohbet getdiyini qabul etmishler. Onda ayenin zahirinden bele chixir ki, Meryem Hazret Musanin (a) bacisi imish! Halbuki, onlarin arasinda minillikler qeder tarix vardir. Alimler bu meseleye bele bir izah vermishler: Arab dilinin qaydalarina gore, ba’zen “beni” (ogullar), “bintu” – “qiz”, “uxtu” – “baci”, “ex” – “qardash” kelmeleri zahiri me’nada deyil, mecazi me’nada da ishlene biler. Meselen, Arabistanda butov bir qebile ve ya butov bir nesil “Beni-Hashim”, “Beni-Selim”, “Beni-Esed” ve s. adlarla chagirilir. Elbette, Beni-Hashimin butun uzvleri Hashimin bilavasite ogullari deyildir. Onlar Hashimin neslinden gelen 5-ci, 10-cu, 20-ci nesilden ovladlardir. Yaxud arablarda eyni qebilenin uzvleri bir-birine “exi” – “qardash” deye muraciet edirler (qadinlar da “baci” deye). Hazret Meryem de Hazret Musa Peygamberin (a) neslinden idi. Ona gore de, Quranda o, obrazli ifade ile “Imranin qizi” adlandirilib. Ya’ni Meryem Imranin qiz nevelerinden biridir. Lakin zennimizce, bu izaha hech bir luzum yoxdur. Chunki ba’zi tarixlerdeki malumatlara gore, Hazret Meryemin dogma atasinin da adi Imran imish. Elbette, bu, Musanin (a) atasi Imran deyil, tamam bashqa adamdir. Imam Baqirden (a) revayet edilen bir hedise gore, Meryemin atasi Imran Beni-Israilin peygamberlerinden idi ve onunla Hazret Musanin (a) atasi Imran arasinda 1800 illik fasile var imish. (Bax: “Tefsiri-numune”; “Mearif ve meariyf” ve s. menbeler).
Задан: 1 Январь, 2008 , Опубликовано: 1 Январь, 2008
YA ALI. | Essalamu aleykum. Bilmek isterdim ki,valideynin ovladinin dalinca danismasi ve ya ovladin valideynin dalinca danismasi qeybet sayilirmi?
Ответ / Cavab

Aleykumus-salam ve rahmatullahi ve berekatuh. Qeybet umumi anlayishdir ve insanlarin qohumluq derecesinden asili deyildir. Bir insanin bashqa insan barede, onun ishtiraki olmadan ve ona xosh gelmeyen movzuda danishmasi qeybetdir. Ister qeybet eden ata, qeybet olunan ogul olsun, isterse de bunlar yad insanlar olsunlar – ferq etmez. Lakin burada bir meseleni qeyd edirik. Eger bir adamin menfi xususiyyetleri haqqinda (onun ozunun ishtiraki olmadan) danishmaqdan meqsed, onu hemin pis xususiyyetlerden uzaqlashdirmagin yollarini axtarmaq, ona komek etmek ve lazimi sheraiti yaratmaq, onun bacariqlarini ve imkanlarini aydinlashdirib, potensialina uygun vezifelerle temin etmek ve ya uygun gelmediyi, bacarmadigi vezifelerden azad etmek, ya da onun menfi tesirlerinden bashqa insanlari qorumaq meqsedi dashiyirsa, onda bu sohbet qeybet sayilmir ve gunah deyil.
Задан: 1 Январь, 2008 , Опубликовано: 1 Январь, 2008
nizam | Salam, Azerbaycanda niye cume namazi qilinmir? (Shiyeleri nezerde turturam).
Ответ / Cavab

Aleykumus-salam ve rahmatullahi ve berekatuh. Bir daha tekrar edirik: Shia mezhebli muctehidlerin fetvasina gore, yalniz 12-ci imamin zuhurundan sonra cuma namazini qilmaq vacib olacaqdir. 12-ci imam Mehdinin (a) qeybet dovrunde ise cuma namazlarini qilmaq vacibi-texyiridir, ya’ni cuma namazi yoxsa zohr namazi qilmaq insanin oz sechiminden asilidir. Bununla bele, muctehidler lazimi shertlere uygun cuma namazi qilindigi zaman, hemin namazda ishtirak etmeyin vacibliyini vurgulayirlar. Qeyd edirik ki, bir chox shia dovletlerinde (meselen, Iranda) cuma namazlari her hefte boyuk izdihamla qilinir. Alimler bunu bele izah edirler ki, Iran muselman olkesi (resmi shekilde) oldugu uchun, orada cuma namazi uchun vacib olan shertler movcuddur. Shert deyerken, ilk novbede, cuma xutbesinin mezmunu ve imam-cumanin shexsiyyeti barede telebler nezerde tutulur. Malum oldugu kimi, cuma namazindan evvel oxunan iki xutbede muselmanlarin veziyyeti, dunyada bash veren siyasi hadiseler, olke daxilinde bash veren hadiselere muselmanlarin munasibeti ve reaksiyasi, muselmanlarin menafeyine zidd olan daxili ve xarici quvvelerin achiqlanmasi, siyasi hadiselere munasibet gosterilmesi teleb olunur. Bu shertlere cavab veren xutbeni oxumaq qeyri-islam olkelerinde (dunyevi dovletlerde) chetindir. Hemchinin, imam-cuma uchun lazim olan shertler de chox yuksekdir: ister onun exlaqi seviyyesi, dini bilikleri, isterse de siyasi hazirligi, dunyada ve olkede bash veren proseslerden anlayishli olmasi, hemin prosesleri analiz etmek bacarigina sahib olmasi, mubarizliyi, fedakarligi barede telebler bura aiddir. Hetta imam-cumanin zahiri atributlarina qoyulan telebler de (onun minberde durarken elinde silah – qilinc, ox-yay ve ya odlu silah – tutmasi mustehebdir) bu namazin her bir cemiyyetde qilina bilmesini mehdudlashdirir.
Задан: 1 Январь, 2008 , Опубликовано: 1 Январь, 2008
nizam | Salam, bezi gunahlardaт tovbe etmek, bezisinden etmemek dogrudur?
Ответ / Cavab

Aleykumus-salam ve rahmatullahi ve berekatuh. Tovbe etmek emri butun gunahlara aiddir. Insan her bir gunah amelinden, hetta sehvinden de tovbe etmeye chalishmalidir. Eger insanin missiyasi Allahin yer uzunde canishini olmaq ve daim exlaqi tekamule can atmaqdirsa, onda aydindir ki, bu meqsede yaliz gunahlardan (hem boyuk, hem de kichik gunahlardan) temizlenmekle chatmaq olar. Ona gore de, yalniz bir qrup gunahlardan tovbe etmek, bashqa gunahlari ise tovbeye layiq bilmemek (onlari davam etdirmekde israrli olmaq) sehv eqidedir ve gunahdir.
Задан: 1 Январь, 2008 , Опубликовано: 1 Январь, 2008
nizam | Salam, Imamlarimizdan gelen her hansi bir eser movcuddurmu?
Ответ / Cavab

Aleykumus-salam ve rahmatullahi ve berekatuh. Imamlardan revayet edilen her bir hedis, o hazretlerin mubarek dilllerinden chixdigi uchun, ele shifahi eser hokmundedir. Eger imamlarin yazili muracietlerini sorushursunuzsa, bilin ki, dini menbelerde Islam muqeddeslerinin xeyli yazili eserleri oz eksini tapib. Meselen, “Nehc-ul-belage” kitabi 3 bolumden ibaretdir. Bolmelerden biri Imam Alinin (a) soylediyi xutbeleri, diger bolme hikmetli qisa kelamlari ehate edir. Bir bolumde ise Imamin mektubari toplanib. Hazret Ali (a) bu mektublarin ekseriyyetini oz canishinlerine (sheherlerdeki numayendelerine), sehabelerine, serkerdelerine ve hetta dushmenlerine (meselen, Muaviyyeye) unvanlayib. Imam Zeynul-abidinden (a) revayet edilen “Risalet-ul-huquq” (“Huquq risalesi”) Ehli-beytin en deyerli yazili eserlerindendir. Bu risalede Imam Zeynul-abidin (a) insanlarin bir-biri uzerinde olan haqqlarini, hetta insanin beden uzvlerinin haqqini, ata-ananin, ovladin, muellimin, qonshunun, hokmdarin, reiyyetin, nokerin, hetta dushmenin de huquqlarini beyan etmishdir. Imam Sadiqin (a) oz sadiq sehabesi Mufazzel ibn Omere diqte edib yazdirdigi “Tovhidi-Mufazzel” risalesi de deyerli menbelerdendir. Bu risale 4 hisseden ibaretdir. Birinci hissede kainati yaradilishindaki mocuzeler, habele, insanin oz qurulushundaki hikmetler achiqlanir ve butun bunlarin Allah terefinden yaradildigi vurgulanir. Ikinci hissede heyvanlar aleminin, uchuncu hissede ise bitkilerin qeribe xususiyyetleri sadalanir ve bunlarin ozbashina yarana bileceyinin qeyri-mumkun olmasi gosterilir. Dorduncu hissede ise dunyada bash veren ba’zi hadiselerin – tebii felaketlerin, xesteliklerin, olumun, insana uz veren belalarin hikmeti achiqlanir ve deyilir ki, butun bunlar ilahi hikmete uygun olaraq bash verir. Belelikle, bu kitab Allahin varligini ve vahidliyini subut edir, kainatin guya ozbashina yarandigini iddia eden materialistlere (o zamanlar bele insanlara “dehriler” deyirdiler) tutarli cavab verir. Bunlardan elave, imamlarimiz zaman-zaman bu ve ya diger meseleler barede ya sehabelerin xahishi, ya da oz teshebbusleri ile mektublar ve risaleler (kichik kitablar) yazmish ve muxtelif insanlara yollamishlar. Dini menbelerde hemin risale ve mektublarin bir hissesine rast gelmek olar. Meselen, Imam Rzanin (a) xelife Ma’munun xahishi ile yazib gonderdiyi mektub meshhurdur. Ba’zi usul (eqide) ve furu (sheriet) meselelerini ehate eden bu mektuba muxtelif adlar da vermishler; meselen, “Usul-id-din risalesi” ve s. En moteber shia menbelerinden sayilan “El-Kafi”nin sonuncu bolumu olan “Rovze”de imamlarin bir chox musteqil mektub ve risaleleri yer almishdir. Ele kitabin birinci hedisi Imam Sadiqin (a) oz terefdarlarina (shialara) unvanladigi mektubdan ibaretdir. Bu genish mektubda Imamin nesihet ve tovsiyeleri oz eksini tapib. Yene hemin kitabda Imam Zeynul-abidinin (a) zohd barede kelamlari (bunlari Abu Hemze Sumali kochurmush ve Imamin ozune oxuyub raziligini almishdi), Imam Baqirin (a) Sa’dul-xeyr adli sehabeye 2 mektubu, Imam Musa Kazimin (a) hebsde iken Aliyy ibn Suveyd adli sehabenin suallarina gonderdiyi cavab mektubu ve daha bir neche xirda name verilib. Bunlardan elave, shia menbelerinde Imamlara mensub edilen daha bir neche yazili eser xatirlanir. Meselen: Imam Sadiqin (a) Abdullah Necashi adli shexse mektubu (ba’zi tedqiqatchilar bu mektubu Imamin qeleminden chixan yegane heqiqi eser sayirlar ve deyirler ki, butun diger mektub ve risaleleri o hazret ozu shexsen yazmamish, diqte etmishdir), Imam Kazimin (a) Hisham ibn Hekeme unvanladigi “er-Risaletu fil-fe’l” (“Fe’l barede risale”), Imam Sadiqe (a) aid edilen “Ihliylece” risalesi (bu risalede Imamin hind filosoflari ile tovhid baresinde elmi mubahiseleri eks olunub), Imam Hasen Askeriye (a) aid bilinen “Tefsir” (“Fatihe” suresini ve “Beqere” suresinin bir hissesini ehate edir; ba’zi tedqiqatchilar bu kitabi Imama aid etmirler) ve s. onlarla irili-xirdali eserler. Bir daha tekrar edirik ki, muasir tedqiqatchilar sonda xatirlanan mektub ve risalelerin bir hissesinin senedinin duzgunluyunu ve heqiqeten ma’sumlara aid olmasini shubhe altina qoymushlar. Her halda, movzu chox genishdir ve muvafiq mezmunlu kitablarda daha etrafli malumatlar tapa bilersiniz.
Задан: 1 Январь, 2008 , Опубликовано: 1 Январь, 2008
Страница 5606 из 5658 << < 5602 5603 5604 5605 5606 5607 5608 5609 5610 > >>
© 2019 При использовании материалов, ссылка на сайт www.iSLAM.az обязательна!
Copyright 2002-2016, Центр Религиозных Исследований, All Rights Reserved.
Вопросы и пожелания: admin@islam.az
  SpyLOG Сайт сделал: 313wb.com