Peyğəmbərin uşaqlıq illəri ilə bağlı bir hadisənin izi ilə (Birinci hissə)

/ Bazar ertəsi, 02 Noyabr 2020 12:24
Peyğəmbərin uşaqlıq illəri ilə bağlı bir hadisənin izi ilə (Birinci hissə)

(həzrətin mövludunun ildönümü münasibəti ilə)

Həzrət Mühəmməd Peyğəmbərin (s) həyatı ilə bağlı mübahisə doğuran məqamlardan biri də “şəqqi-sadr” və ya “şərhi-sadr”, yəni “sinənin açılması” hadisəsidir. Peyğəmbərin (s) həyatının uşaqlıq dövründə baş verdiyi iddia olunan bu hadisə bəzi mənbələrdə öz əksini tapsa da, bir sıra həm əqli, həm də nəqli dəlillər vasitəsilə şübhə altına düşür və hətta rədd olunur. Bu məqalədə şərhi-sadr hadisəsinin İslam mənbələrindəki yeri və mötəbərlik dərəcəsi barədə məlumat verəcək, hadisənin həm lehinə, həm də əleyhinə olan əsas dəlilləri araşdırmağa çalışacağıq.

Qeyd edək ki, tarixdən məlum olduğu kimi, Həzrət Mühəmməd Peyğəmbər (s) həyatının ilk beş ilini öz doğma ailəsindən uzaqda, səhralar qoynunda, Bəni-Səd qəbiləsinin içində keçirmişdir. Belə ki, babası Əbdülmüttəlib onu Bəni-Səd qəbiləsindən olan Həlimə adlı qadına həvalə etmişdi. Bu hadisənin səbəbləri və detalları barədə tarix kitablarında ətraflı məlumat verilmişdir.

Peyğəmbərin (s) Həlimə xatuna təhvil verilməsini iki amillə əlaqələndirirlər. Birinci nəzəriyyəyə görə, o zamankı Məkkədə belə bir ənənə vardı ki, yeni doğulan uşaqların daha təmiz havada nəfəs alıb sağlam böyüməsi üçün onları bədəvi ərəb ailələrinə müvəqqəti olaraq təhvil verirdilər. Məkkə şəhərinin ab-havası uşaqlar üçün ziyanlı idi, buna görə də səhra mühiti daha təhlükəsiz və sağlamlığa uyğun sayılırdı.

İkinci səbəb isə o zamankı ərəblərin düşüncə tərzi ilə bağlı idi. Bədəvi ərəblər bəzi cəhətlər baxımından oturaq ərəblərdən üstün sayılırdılar. Ərəblər üçün mühüm amil olan bəlağətli danışmaq, ərəb ədəbiyyatına bələd olmaq, səhranın çətin şəraitində sağ qalmaq vərdişlərini mənimsəmək baxımından bədəvilər daha geniş imkanlara malik idilər. Bədəvilər arasında böyüyüb dil açan uşaq “şəhər uşağı”na nisbətən ərəb dilinin incəliklərinə daha dərindən bələd olur, daha fəsahətli və bəlağətli şəkildə öz fikrini ifadə edə bilirdi.

Bunlardan əlavə, bu adət həm də bədəvi qəbilələr üçün qazanc yeri idi. Şəhərli ailələr öz uçaqlarını həvalə etdikləri ailələrə pul ödəyirdilər. 

Həzrət Mühəmməd Peyğəmbər (s) süd anası Həlimənin və onun əri Harisin tərbiyəsi altında iki il qaldı. Anlaşmanın şərtlərinə əsasən, iki il tamam olduqdan sonra Həlimə uşağı Məkkəyə gətirdi, amma onu təhvil vermək əvəzinə israrla xahiş etdi ki, müddəti bir qədər də uzatsınlar. Mühəmməd (s) kimi nəcabətli ailədən olan uşağa analıq etmək onun üçün böyük şərəf idi. Üstəlik, uşaq onların ailəsinə daxil olandan bəri təsərrüfat əvvəlkinə nisbətən xeyli bərəkətli olmuş, mal-qara sürüsünün məhsuldarlığı artmışdı. Həlimə xatunun xahişinə uyğun olaraq, onun Həzrət Mühəmmədə (s) tərbiyə vermə müddəti artırıldı və beləliklə, gələcək peyğəmbər bu ailənin içində 5 yaşına kimi yaşadı. İddiaya görə, haqqında danışılan şərhi-sadr hadisəsi o həzrətin həyatının dördüncü və ya beşinci ilində baş vermişdi. Peyğəmbərin 5 yaşı olarkən bu hadisənin baş verdiyi daha çox qeyd edilir, çünki guya bundan sonra Həlimə xatun uşağın taleyi barədə qorxuya düşmüş və onu nə qədər ki gec deyil, sağ-salamat halda ailəsinə qaytarmaq qərarına gəlmişdi.

Şərhi-sadr hadisəsi əksəriyyət etibarilə əhli-sünnə mənbələrində öz əksini tapır, mötəbər şiə mənbələrində bu rəvayətə az rast gəlirik, əksər hallarda isə hadisə xatırlandıqdan sonra sübutlarla inkar edilir. Bu hadisənin qeyd edildiyi əhli-sünnə mənbələri içində mötəbərlik baxımından Səhihi-Müslim, Siyreyi-İbn Hişam və Təbəri tarixi ilk yerlərdə durur. Qeyd edək ki, mənbələrdə hadisə bir neçə dəfə, müəyyən fərqlərlə rəvayət olunmuşdur.

Səhihi-Müslimdə məşhur səhabə Ənəs ibn Malikdən rəvayət edilir ki, balaca Mühəmməd (s) uşaqlarla (süd qardaş və bacıları ilə) çöldə oynadığı zaman vəhy mələyi Cəbrail (ə) ona yaxınlaşmış, tutub yerə yıxmış, sinəsini yararaq ürəyini çıxarmışdı. Sonra mələk ürəyin içindən qara qan laxtasını çıxarıb kənara atmış və demişdi: “Bu qan laxtası sənin qəlbində şeytana aid olan hissə idi” (yəni şeytan qəlbindəki bu qaralıq vasitəsilə səni aldada və sənə hökm edə bilərdi). Daha sonra Cəbrail (ə) Peyğəmbərin (s) ürəyini qızıl teştin içində Zəmzəm suyu ilə yumuş, yenidən sinəsində yerləşdirmişdi.

Uşaqlar bu hadisədən qorxuya düşüb “Mühəmmədi öldürdülər!” deyə qışqıraraq analarının (Həlimə xatunun) yanına qaçdılar. Böyüklər hadisə yerinə gələndə gördülər ki, uşaq rəngi qaçmış və çaşqın haldadır.

Ənəs hadisəni təsvir etdikdən sonra söyləmişdir ki, biz o həzrətin sinəsində həmin çapıq yerini görmüşdük.

Siyreyi-İbn Hişamda Həlimə xatundan nəql olunur ki, bir gün balaca Mühəmməd (s) süd qardaşı ilə çöldə qoyun otarmağa getmişdi. Süd qardaşı qəfildən anasının yanına gəlib deyir ki, iki nəfər ağ geyimli adam bizə yaxınlaşdı, Qüreyşli qardaşımızı yerə yıxdı və sinəsini yardı! Həlimə əri ilə birlikdə hadisə yerinə qaçıb görür ki, Mühəmməd (s) rəngi qaçmış halda durub. Həlimə onu qucaqlayıb nə baş verdiyini soruşur. Uşaq cavab verir ki, ağ paltarlı iki nəfər məni yerə yıxıb sinəmi (qarnımı) yardı, amma onların nə etdiyini və nə axtardığını başa düşmədim. 

(ardı var)

 

Please publish modules in offcanvas position.