Peyğəmbərin uşaqlıq illəri ilə bağlı bir hadisənin izi ilə (İkinci hissə)

/ Çərşənbə, 11 Noyabr 2020 13:42
Peyğəmbərin uşaqlıq illəri ilə bağlı bir hadisənin izi ilə (İkinci hissə)

(Əvvəli: https://islam.az/az/mezhaleler/i-slam-tarikhi/item/7390-peyghemberin-usaql-q-illeri-ile-baghl-bir-hadisenin-izi-ile)

Sonralar şərhi-sadr əhvalatı barədə rəvayətlər daha da genişləndirildi. Hətta iddia edildi ki, bu hadisə Peyğəmbərin (s) həyatı boyunca dörd və ya beş dəfə baş vermişdir. İlk dəfə o həzrət üç-beş yaşında ikən, daha sonra on yaşında ikən, besət (peyğəmbərlik verilməsi) anında, merac zamanında həzrətin sinəsi mələk tərəfindən yarılmış və ürəyi qara qan laxtasından təmizlənmişdi. Peyğəmbərlik verildikdən sonrakı zamana aid rəvayətlərə “Səhihi-Buxari”, “əl-Müstədrək əlas-Səhiheyn”, “Müsnədi-İbn Hənbəl”, “Sünəni-Nəsai”, “Sünəni-Tirmizi” və s. kitablarda rast gəlirik. Əhli-sünnə mənbələrində şəqqi-sadr (şərhi-sadr) ilə bağlı bütün rəvayətlərin kökü üç səhabəyə gedib-çıxır: Ənəs ibn Malik, Əbuzər Qiffari və Malik ibn Səsəə. 

Quran təfsirçilərinin bir qismi Qurani-Kərimin “İnşirah” surəsinin (94-cü surə) ilk ayəsini də bununla əlaqələndirir. Ayədə buyurulur: “Məgər Biz sənin köksünü açıb genişlətmədikmi?!” Həmin təfsirə görə, “köksü açmaq” ifadəsi altında məhz o həzrətin sinəsinin yarılıb təmizlənməsi nəzərdə tutulur.

Şərhi-sadr hadisəsinə qarşı bəzi tədqiqatçılar ciddi iradlar irəli sürmüş, bəziləri də bu iradlara cavab verməyə çalışmışlar. İrəli sürülmüş əsas iradları aşağıda qeyd edirik:

1. Hər şeydən əvvəl, hadisəni təsvir edən rəvayətlər arasında fəqliliklər görünür. Ən əsas fərqlilik hadisənin baş vermə tarixinə aiddir. Belə ki, bəzi rəvayətlərə görə bu hadisə Peyğəmbərin (s) 3 yaşında, bəzilərinə görə isə 5 yaşında baş vermişdir. Bəzi rəvayətlərə görə, Peyğəmbərin (s) Həlimə xatun tərəfindən öz ailəsinə geri qaytarılmasının səbəbi bu hadisə olmuşdur. Amma bəzi müəlliflər uşağın Məkkəyə qaytarılması üçün başqa səbəb qeyd etmişlər (həbəş xristianları o həzrətdəki əlamətləri görmüş və buna görə onu oğurlayıb öz ölkələrinə aparmaq istəmişdilər).

Hadisənin təsvirinə aid digər fərqlər mələklərlə bağlıdır. Mələklərin sayı və bu hadisədə iştirakı müxtəlif şəkillərdə nəql edilib. 

2. İnsanın qəlbindəki yaxşılıq və pislik (xeyir və şər) etiqadi və batini məsələdir. Bunu fiziki mənada qəbul etmək yanlışdır. Qəlbdəki çirkinik deyərkən, bunu məcazi mənada anlamaq lazımdır. İnsanın sinəsini yarıb ürəyini çıxarmaqla və ürəyinin içindən qara laxtanı götürməklə həmin insanı mənəvi cəhətdən təmizləmək mümkün deyil. Əgər bu mümkün olsaydı, cərrahi yolla bütün insanları mənəvi baxımdan pak edib məsum varlığa çevirmək olardı. Bu məsələ doğrudursa, deməli, iman və küfr, günah və savab kimi anlayışlar mənəvi deyil, maddi varlıqlardır, onların səviyyəsini fiziki yolla nizamlamaq mümkündür. Aydındır ki, bu düşüncə kökündən yanlış və absurddur. 

Qeyd etdiyimiz kimi, bəzi mənbələrə görə, Peyğəmbərin (s) sinəsinin yarılıb qəlbinin təmizlənməsi bir neçə dəfə baş vermiş, hətta o həzrətin meracı zamanı da təkrar olmuşdur. Məgər ürəkdəki çirkinliklər bir dəfə bu üsulla təmizləndikdən sonra yenə yaranır və yenidən həmin prosedura ehtiyac olur?

3. Hadisənin təsvirində mələklərin dilndən rəvayət edilən “bu qan laxtası sənin qəlbində şeytana aid olan hissə idi” cümləsi Quran ayələrinə ziddir. Belə ki, Quran ayələrinə görə, peyğəmbərlərin, Allah dostlarının və möminlərin qəlbləri şeytanların üzünə bağlıdır. Şeytanlar bu şəxslərin ürəyinə yol tapa bilməz. Allah İblisə bu cür müraciət edir:

“Doğrusu, Mənim (mömin) bəndələrim üzərində sənin heç bir hökmün ola bilməz” (İsra, 65).

Başqa ayələrdə şeytanlar barədə buyurulur:

“Həqiqətən, iman gətirib yalnız öz Rəbbinə təvəkkül edənlərin üzərində Şeytanın heç bir hökmü yoxdur!” (Nəhl, 99).

Allah tərəfindən lənətə düçar olan İblis belə demişdir:

“Mən də onlara (pis əməllərini, günahlarını) yer üzündə yaxşı göstərib onların hamısını yoldan çıxaracağam! Yalnız Sənin sadiq bəndələrindən başqa!” (Hicr, 40-41).

Bunu da qeyd edək ki, şərhi-sadr əhvaları İslamdan daha çox xristianlığın ruhiyyəsinə uyğundur. Xristianlığa görə, bütün insanlar Həzrət Adəmin (ə) və Həvvanın İblisə aldanma günahını öz ruhlarında daşıyırlar. Hər kəs anadangəlmə olaraq günahkardır. Hətta körpələr doğulduqları an bu günah üzündən ağlayırlar. Yalnız Məryəm oğlu İsa (ə) günahsız doğulmuşdu və bütün insanların günahını öz ölümü ilə yumaq üçün çarmıxa getmişdi. Səhihi-Buxari və Səhihi-Müslimdə bu fikri təsdiq edən hədislərə də rast gəlirik. Bəzi müəlliflərin fikirncə, şərhi-sadr hadisəsini də xristianlar uydurub müsəlmanların arasında yayıblar ki, bu yolla onların əqidəsinə zərbə vursunlar.

(məqalədə Rəsuli Məhəllatinin “Analitik İslam tarixindən dərslər” kitabından istifadə edilmişdir)

 

Please publish modules in offcanvas position.